PROJEKT POWTARZALNY

Projekt powtarzalny jest opracowywany przez specjalne biuro bądź pracownię projektową przy udziale specjalistów z zakresu ; technologii i organizacji pracy w ośrodkach obliczeniowych, a tak- że konsultowany z dostawcą sprzętu informatyki. Dokumentacja i powtarzalna powinna zakładać optymalne rozwiązania nie tylko architektoniczne i konstrukcyjne, ale również funkcjonalne w usy­tuowaniu pomieszczeń, urządzeń, wyposażenia i obsługi, co jest istotnym elementem efektywnego wykorzystania czasu pracy sy-^. stemu komputerowego. Zalety projektu powtarzalnego, to nie tylko ’ skrócony cykl  projektowania i inwestowania,’ niższe nakłady na dokumentację projektową i budowę obiektu ośrodka, ale również możliwość stosowania sprawdzonych W praktyce rozwiązań i technologii.

URZĄDZENIA KLIMATYZACYJNE

W sali komputerowej musi być zapewniona czystość powie­trza taka, aby co najmniej 95 :o /o pyłów o średnicy większej niż 3 zatrzymywały, urządzenia filtrujące. W celu utrzymania tak rygorystycznych wymagań dotyczą­cych tolerancji.-temperatury, jwilgotności i czystości powietrza niezbędne jest stosowanie systemu klimatyzacji pomieszczeń .ośrodka. Klimatyzacją powinny być objęte następujące pomiesz­czenia [10]:    sala komputerowa,   archiwum magnetycznych’ nośników’informacji, pomieszczenie kompletacji,pomieszczenia tworzenia maszynowych nośników infor­macji,       warsztaty—elektroniczny i mechaniczny oraz pomieszczenie dla operatorów. Jest oczywiste, że zastosowanie klimatyzacji również w pozo­stałych-pomieszczeniach ośrodka obliczeniowego byłoby korzyst­ne, ze względu ńa zwiększoną wydajność pracy personelu.Urządzenia klimatyzacyjne stosowane w ośrodkach można ogólnie podzielić-   urządzenia centralne lub strefowe, z siecią przewodów doprowadzających powietrze,urządzenia indywidualne, bezprzewodowe (klimatyzatory).

POWIERZCHNIA POMIESZCZEŃ

Powierzchnię wszystkich pomieszczeń o charakterze biurowym wyznaczać bę-’ dzie liczba zatrudnionych’osób w. poszczególnych komórkach‘nie związanych bezpośrednio/z procesem technologicznym. Podstawo­we wytyczne budowlane, dotyczące poszczególnych pomieszczeń ‘ ośrodka obliczeniowego; prezentuje tablica.Na etapie projektowania . ośrodka niezmiernie istotne jest wzajemne usytuowanie wyżej wymienionych pomieszczeń, wzglę­dem siebie [7]; powinno ono odpowiadać kolejności przebiegu pro- ‘Cesu przetwarzania danych .Wokół wyżej wymienionych pomieszczeń na­leży rozplanować pozostałe, ^wiązane bezpośrednio z procesem przetwarzania danych. Pomieszczenia uwzględnione  powinny znajdować się na jednej kondygnacji.

BIEŻĄCA KONSERWACJA

Oprócz bieżącej konserwacji i usuwania nieprawidłowości pro­wadzi się w ośrodku, samodzielnie lub we współpracy ze służba­mi serwisowymi producentów sprzętu, naprawy awaryjne oraz zmiany i modyfikacje.  Dobra organizacja i właściwe wyposażenie personelu obsługi technicznej -decydują o poprawnej pracy sprzętu, umożliwiając terminową realizację zadań, obliczeniowych. Struktura organizacyjna ośrodka’obliczeniowego zależy od wielu czynników, z których decydujące znaczenie mają charakter ośrod­ka i układ jego podporządkowania administracyjnego. Po ‘ podjęciu decyzji o utworzeniu własnego ośrodka, przyszły, jego użytkownik ma do wyboru trzy możliwości:    zlecenie opracowania projektu nowego ośrodka obliczenio­wego biurom projektowym,  zlecenie opracowania projektu adaptacji istniejącego loka­lu bądź budynku na potrzeby ośrodka obliczeniowego oraz wykorzystanie powtarzalnych projektów ośrodków oblicze­niowych .

PROSTOTA JĘZYKA

Język ten, dzięki swej prostocie, zdobył popularność nie tylko wśród pro­gramistów początkujących/ którzy mogą się go nauczyć nawet w ciągu kilkunastu godzin, lecz również wśród nieprogramistów, którzy jednak muszą korzystać z komputera w,celu przeprowa­dzenia np. uciążliwych obliczeń numerycznych lub też pewnych manipulacji na plikach danych masowych (występujących w za­stosowaniach ekonomicznych). Język APL, w odróżnieniu od języka BASIC, jest językiem bardziej specyficznym, bardziej „wyrafinowanym” i ukierun­kowanym głównie na obliczenia algebraiczne.

TYPOWE OPERACJE

W związku z tym w języku tym zdefiniowano już wiele typowych operacji alge­braicznych: dodawanie i mnożenie macierzy, transpozycję, porządkowanie. itp. Przy tym operacje te nie występują w postaci funkcji standardowych (jak to ma miejsce w -większości języ­ków), lecz są wyrażane w postaci specjalnych symboli, często bar­dzo nietypowych. Na przykład funkcję entier (A) zapisuje się jako LA, wyrażenia sin (A), tg (A), logaA zapisuje się odpowied­nio: 10A, 30A, 20A, zapis £A oznacza porządkowanie w kolej­ności rosnącej elementów wektora A, zaś 0A oznacza transpozy­cję macierzy A itp. Stosowanie języka APL w dużym stopniu jest uzależnione od posiadania maszyny z klawiaturą takich nietypo­wych symboli.

NARZĘDZIA KONSTRUKCJI

To znaczy, jako metodologiczne narzędzie konstrukcji (rozwoju) po­prawnych, i niezawodnych programów proponuje się formalną transformację (przekształcenie) jednego tekstu źródłowego w in-, .ny, korzystając przy tym z szerokiego spektrum języków. Po­dejście takie zostało ostatnio zaproponowane na Politechnice w Monachium.Projektowanie, a zwłaszcza projektowanie oprogramowania to twórcza praca człowieka i dlatego niemożliwe jest sformułowa­nie dokładnych jej metod. Istnieją jednak pewne ogólne zasady, wypróbowane już w praktyce, które ułatwiają wykonanie tego zadania. Specyfiką projektowania oprogramowania, w odróżnie­niu od innych typów projektowania, jest to, że nie można go oddzielić od realizacji projektu.

PLIK I ZBIÓR

Plik jest to ciąg elementów tego samego typu. W odrożmemu od tablicy, liczba elementów w pliku jest zmienna^ w szczególnym przypadku może być równa zeru (plik pusty). W. zastosowaniach ekonomicznych plik najczęściej jest ciągiem zapisów. Zbiór jest to rodzina wszystkich podzbiorów danego zbioru bazowego (skończonego).  W części proceduralnej programu,’ tzn. w tej części, w. której podaje się instrukcje określające czynności, jakie należy wy­konać na wyżej opisanych danych, również wyodrębnia się dwa rodzaje instrukcji:    instrukcje proste (elementarne), instrukcje strukturalne.    Do instrukcji prostych zalicza się:     instrukcje podstawienia,     instrukcje wywołania procedur.

PODEJŚCIE DO TEORII

Jeśli dla dowolnych danych początkowych własności te zostały zachowane, to program był poprawny. Dokonując formalnego sprecyzowania takiego po­dejścia, Hoare w 1969 r. wprowadził aksjomatyczne podejście do teorii programowania. W sposób :aksjomatyczny zdefiniował za­równo typy. danych jak i instrukcje, poza tym określił formalne reguły dedukcji dla dowodzenia poprawności, programow.W chwili obecnej prowadzone są próby konstrukcji progra­mów, które >w sposób automatyczny sprawdzają (weryfikują) po­prawność przedłożonych programów.’Poza tym niektóre z nowo ópracowywanych języków programowania są tak definiowane, aby umożliwiały automatyczną weryfikację programow w nich zapi­sywanych (np. język EUCLID).

W ZAKRESIE OPROGRAMOWANIA

W zakresie oprogramowania dla obliczeń naukowo-technicz- nych minikomputery systemu MERA 300 są wyposażone w trans­latory języków MINI BASIC oraz FORTRAN 300. Język MINI BASIC stanowi podzbiór języka BASIC i służy .do obliczeń w re­żimie konwersacyjnym. Opracowany został w dwóch wersjach dla działania na liczbach czternasto- lub sześciocyfrowych. FORTRAN 300 jest natomiast jednoprzebiegowym kompila­torem podzbioru języka FORTRAN IV. Pozwala on na dużą szyb­kość liczenia oraz tworzenie biblioteki programów źródłowych na ‘ dysku magnetycznym.  Na bazie tych języków utworzono biblioteki funkcji standar­dowych i programów uniwersalnych dla obliczeń naukowych oraz typowych procedur obliczeń inżynierskich.

WYMAGANIA W ZAKRESIE BHP

Ze względu na dużą wartość sprzętu zgromadzonego w ośrodku ‘oraz magazynowanie w nim trudno odtwarzalnych zbiorów in­formacji, projekt ośrodka obliczeniowego powinien odpowiadać wysokim wymogom zabezpieczenia przeciwpożarowego [2; 7]; Du­ża ilość papieru, (dokumenty, tabulogramy, karty i taśmy)-oraz stosunkowo łatwopalne nośniki magnetyczne, zmagazynowane w pomieszczeniach ośrodka, znacznie zwiększają zagrożenie poża­rowe. Aby zmniejszyć do minimum możliwość powstania pożaru zaleca , się, aby konstrukcja budynku, i wyposażenie pomieszczeń były,wykonane z materiałów niepalnych. Poszczególne pomieszczenia lub grupy pomieszczeń powinny ‘ być od siebie tak oddzielone, aby zmniejszyć szybkość rozprze­strzeniania się ognia.

POMIESZCZENIA KONTROLI

Dla pomieszczenia kontroli wejścia i   wyjścia oraz archiwum magnetycznych nośników informacji na­leży przyjąć poziom natężenia 400 Lx. Oświetlenie pozostałych pomieszczeń powinno być zgodne > z PN-68/E-02033. Normom ogólnym podlega także instalacja gniazd.wtykowych, niezbędna do podłączenia przyrządów i urządzeń służących do konserwacji i na­prawy sprzętu, sprzątania pomieszczeń itp.Ze względu na bezpieczeństwo personelu ośrodka projekt in­stalacji . elektrycznej powinien również uwzględnić oświetlenie ewakuacyjne automatycznie włączane w przypadku przerwy w do­pływie energii elektrycznej.II grupa pomieszczeń:  archiwum papierowych nośników in­formacji  ‘ magazyn materiałów eksploatacyjnych magazyn części zamiennych  magazyn makulatury,III grupa pomieszczeń IV grupa (pomieszczenia technologiczne)   sala komputera,sala urządzeń do tworzenia .

BUDOWA OŚRODKA

Budowę ośrodka obliczeniowego realizuje zwykle kilku wy­konawców ze względu na różnorodność cząstkowych” zadań pra- Će budowlano-montażowe, prace instalacyjne, klimatyzacja itd.),   składających się na całość inwestycji. W przypadku gdy realizowany jest nowy obiekt wykonawcą głównym na ogół staje się przedsiębiorstwo wykonujące prace budowlano-montażowe, pozo­stali wykonawcy stają się podwykonawcami.    Ośrodek obliczeniowy może być zlokalizowany w obiekcie spe­cjalnie dla tego celu wybudowanym, bądź też w lokalu zaadapto­wanym do jego potrzeb. W obydwu przypadkach lokalizacja obiek­tu, w którym ma powstać ośrodek jest uzależniona od szeregu czynników.

ADAPTACJA

W przypadku adaptacji istniejącego lokalu lub budynku na potrzeby, przyszłego ośr,odka bądź też wykorzystaniu projektów powtarzalnych, przygotowanie inwestycji do realizacji może prze­biegać^ w trybie^ uproszczonym. Dękumentacja projektowa ma wtedy charakter jednostadiowy i-obejmuje niezbędne .elementy założeń techniczrio-ękonómicznych oraz projektu technicznego. Jest oczywiste, że -wykonanie dokumentacji projektowej wy-,, maga ścisłej współpracy z technologiem przetwarzania danych oraz dostawcą sprzętu, a także uzgodnień z przyszłym użytkowni­kiem* ośrodka. Dotyczy to szczególnie pomieszczeń bezpośrednio związanych z procesem technologicznym przetwarzania danych.

SPORZĄDZAJĄC ZAŁOŻENIA

Sporządzający  założenia obowiązani są dokonać uzgodnień przewidzianych w przepisach szczegółowych w .zakresie: warunków realizacji ośrodka .obliczeniowego w świetle przepisów  prawa budowlanegó — z właściwymi organami; wymagań sanitarnych, bezpieczeństwa i’higieny pracy oraż ochrony przeciwpożarowej—z- rzeczoznawcami działającymi w jednostkach projektowania.Ponadto należy uzyskać od właściwych jednostek dane o wa­runkach technicznych przyłączenia ośrodka obliczeniowegą db ist­niejących Sieci telekomunikacyjnych, wodociągowych, kanaliza­cyjnych* gazowych i energetycznych.Zatwierdzone założenia stanowią podstawę do sporządzenia projektu technicznego’i do przygotowania realizacji inwestycji, przy, czym zakres i’szczegółowość założeń technicźno-ekonomicz- nych mogą być zróżnicowane w zależności od konkretnych wa-. runków, w jakich będzie działał przyszły użytkownik, a także od rodzaju i wielkości samego ośrodka.

PRZYJMOWANIE I KONTROLA

Ramowy schemat procesu techńologicznego eksploatacji sy­stemu,’ uwzględniający wyżej wymienione Warianty technik reali- : ^zkcyjnych, ‘przedstawiono. Tak zorganizowany proces ‘technologiczny^eksploatacji systemu gwarantuje’ uzyskanie wy­maganych wyników,jeśli dostarczane będą określone-w. projek­cie systemu* dane,i sprecyzowane procedury dla każdej fazy procesu technologicznego.W całym-procesie eksploatacji szczególne znaczenie ma zapewęienie precyzyjnej kontroli.’Powodzenie i sprawność systemu ‘zależą’w dużej mierze od jakości procesów kontrolnych. Przyjmowanie i kontrola’formalna dokumentów źródłowych stanowi pierwszą fazę, a tym samym początek eksploatacji syste­mu informatycznego. Szczegółowe czynności polegają na przyję­ciu dokumentów w określonych terminach, ich ewidencji i spraw­dzeniu,oraz przygotowaniu i przekazaniu do naniesienia na ma­szynowe nośniki informacji.